Niezależne Zrzeszenie Studentów powstało 22 września 1980 w wyniku pamiętnych wydarzeń i strajków robotniczych z sierpnia 1980, będących sprzeciwem wobec ówczesnego reżimu politycznego w naszym kraju.

NZS w roku 1980 było w pewnym sensie studenckim odpowiednikiem "Solidarności" i skupiało młodych ludzi chcących niezależnej od władz państwowych organizacji studenckiej, a ponadto demokratyzacji życia akademickiego, przestrzegania podstawowych swobód politycznych w kraju oraz praw człowieka, szanowania polskich tradycji niepodległościowych i patriotycznych. Przez długi czas władze PRL zwlekały z rejestracją NZS.

Dopiero w wyniku strajków studenckich, szczególnie w Łodzi, ówczesny rząd zgodził się na rejestrację Zrzeszenia, która miała miejsce 17 lutego 1981 r. Pierwszym szefem NZS został Jarosław Guzy. Organizacja obok działań typowo prostudenckich, związanych między innymi z postulatami reformy szkolnictwa wyższego, zajmowała się także wspieraniem diałań "Solidarności" w wymiarze politycznym.

Po wprowadzeniu stanu wojennego NZS został zdelegalizowany, a wielu jego działaczy aresztowanych. W kilku ośrodkach akademickich NZS prowadził jednak działalność podziemną. Po roku 1989 NZS został ponownie zalegalizowany. Stopniowo zmieniał też profil swojej działalności, zdecydowanie ograniczając inicjatywy polityczne na rzecz reprezentowania interesów studentów oraz realizowania przedsięwzięć kulturalno-rozrywkowych, stając się tym samym organizacją o typowo studenckim charakterze.

Przewodniczący NZS:

• 1981-1982: Jarosław Guzy (Uniwersytet Jagielloński) (od I Zjazdu NZS w kwietniu 1981 r. do delegalizacji NZS w styczniu 1982 r. w wyniku wprowadzenia stanu wojennego)
• 1989-1991: Paweł Piskorski (Uniwersytet Warszawski)(od czasu ponownej legalizacji NZS)1991-1992: Filip Kaczmarek (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu)
• 1992-1993: Krzysztof Lisek (Akademia Medyczna w Gdańsku)
• 1993-1994: Miłosz Bieniecki (Śląska Akademia Medyczna)
• 1994-1995: Witold Repetowicz (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie)
• 1995-1996: Robert Macierzyński (Uniwersytet Opolski)
• 1996-1998: Adam Bielan (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie)
• 1998-1999: Jacek Zieliński (Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Krakowie)

• 1999-2001: Piotr Sulima (Uniwersytet Warszawski)
• 2001-2003: Mariusz Wiśniewski (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu)
• 2003: Paweł Szczeszek (Politechnika Częstochowska)

• 2003: Michał Jaros (Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu)

• 2004-2005: Bartłomiej Bagrincew (Akademia Ekonomiczna w Katowicach)

• 2005-2006: Marek Czerniak (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu)
• 2006-2008: Marcin Leoszko (Uniwersytet w Białymstoku)

• od 2008: Piotr Wiaderny (Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy)

Kalendarium na podstawie bibliografii:

A. Anusz, Niezależne Zrzeszenie Studentów 1980-1989, Warszawa 1991

A.Anusz, NZS 1980-2000, Warszawa 2000

Anusz A., Osobista historia PC, Warszawa 2007

Baciński G., Niezależne Zrzeszenie Studentów [w:] Świadectwo drogi, księgapamiątkowa XXV-lecia kapłaństwa ks. Prałata Józefa Romana Maja, Warszawa 1998

Bondaryk K., Niezależne Zrzeszenie Studentów w Białymstoku w latach 1980-81, Białystok 1999

Chudzik E., Strajk i Porozumienie Łódzkie A.D. 1981 [w:] Broszura informacyjna – 25 lat NZS, Łódź 2006

Domagalski W. Paterman R., Studenci ’81. NZS w oczach Partii i SB, Łódź 2006

Domagalski W. (pod red.), Kryptonim „Heca”, Łódź 2006

Kowalczyk R., Studenci ’81, Warszawa 2000

Pernal M., Skórzyński J., Gdy Niemożliwe stało się możliwe. Kalendarium Solidarności 1980-1989, Warszawa 2005

Romanowski G. (pod red.), Kronika MiastaŁodzi, 4/2005 Łódź